Vanaf 2 augustus 2026 gaat een nieuwe Europese wet in: de Europese AI Act (Artikel 50). Dit artikel bevat transparantieverplichtingen voor specifieke kunstmatige-intelligentiesystemen (AI). Hierbij is het de bedoeling dat burgers beter begrijpen dat ze te maken hebben met kunstmatig gegenereerde inhoud (AI content). In dit artikel gaan we dieper in op de implicaties die met name relevant zijn voor beeldmakers.
Wat betekent de AI Act voor bedrijven?
Bedrijven mogen niet zomaar AI-content inzetten zonder dat daar duidelijk over gecommuniceerd wordt om misleiding te voorkomen. Een aantal concrete voorbeelden:
- AI-gegenereerde teksten op productpagina’s
- AI-gegenereerde voice-over & video’s
- AI-gegenereerde afbeeldingen
Boetes kunnen oplopen tot € 15.000.000 (15 miljoen euro) of tot 3% van de wereldwijde jaaromzet. Er zal ook actief worden gehandhaafd.
Wat betekent de AI Act voor fotografen?
In de praktijk is dit goed nieuws voor fotografen: deze doelgroep van grotendeels zelfstandige ondernemers wordt hiermee beschermd tegen kunstmatig gegenereerde beelden die foto’s kunnen vervangen. Omdat bedrijven niet meer zomaar AI-content mogen inzetten (althans, zonder de consument hierover goed in te lichten) zal het inzetten van deze relatief goedkope vorm van content marketing aanzienlijk minder interessant worden.
Voor fotografen is het verstandig om goed te letten op Metadata & C2PA (Coalition for Content Provenance and Authenticity). Dit zou je kunnen zien als een digitaal echtheidscertificaat waarbij je o.a. kan aantonen:
- Wie de maker van de foto is
- Waar en wanneer de foto is gemaakt
- Welke software en bewerkingen zijn toegepast
Voorheen waren veel fotografen niet zo bewust bezig met de manier waarop ze hun beelden nabewerkten: even snel iets verwijderen in Adobe Lightroom m.b.v. de “Romove Tool” waarbij “Use Genereative AI” aan staat of het uitbreiden van een achtergrond in Adobe Photoshop kan nu dus leiden tot een AI-markering en dus potentieel voor problemen voor de klant en de fotograaf.
Verschillende gradaties in AI-content
Met de komst van deze wet wordt er onderscheid gemaakt tussen drie vormen van kunstmatig gegenereerde beelden:
- AI Generated: compleet kunstmatig gegenereerde beelden, zoals uit tekst-aanwijzingen (prompts)
- AI Modified: gedeeltelijk kunstmatig gemodificeerde beelden, zoals een vervangen achtergrond
- AI: het is mij nog niet helemaal duidelijk wat de “slechts AI” gaat betekenen
Traditionele fotografie mag nog wel “minimaal” zijn bewerkt zonder de AI-label te krijgen. Je kan hierbij denken aan het wegwerken van stofdeeltjes en het aanpassen van het contrast. Ook is het zo dat het niet automatisch betekent dat AI-gebruik zorgt voor het triggeren van deze AI Act. Denk hierbij aan het inzetten ruisonderdrukking m.b.v. AI. Zoals je misschien wel merkt en kan voorstellen: soms is het grijs gebied. De exacte uitwerking en interpretatie zal de komende jaren nog blijven ontwikkelen. Tevens is er nog geen jurisprudentie op dit vlak.
Er bestaan ook een aantal uitzonderingen binnen deze wet. Denk hierbij aan werk dat zogenaamd “evident artistiek” of “creatief” is. Denk hierbij aan fine-art fotografie (wat een heel vaag begrip is natuurlijk) of conceptuele fotografie (wat ook vaag is). De maker/publicist dient nog steeds kenbaar te maken dat AI hierbij aan te pas is gekomen, maar dat mag op een manier waarop de presentatie van het werk niet wordt verstoord. Denk hierbij aan een begeleidend stuk tekst, zoals een caption.
Hoe moet je AI-beelden labelen?
De Europese Commissie heeft ook een concrete manier van labelen ontwikkeld. Hierbij geven ze een aantal voorbeelden en kan je de PNG/SVG bestanden downloaden om deze gemakkelijk als watermerk toe te voegen. Hierbij moet het icoon ook goed zichtbaar zijn (hier gelden nog hele specifieke eisen voor) en daadwerkeljk ingebakken zijn in de content (dus als een soort watermerk).
Voorbeeld 1: AI Generated label
Voor een van ons klant hebben wij een aantal varianten gemaakt m.b.v. AI-software ter aanvulling aan de huidige campagnebeelden die wij voor ze hadden gemaakt. Een voorbeeld hiervan vind je hier onder.
Voorbeeld 2: AI Modified label
Dit is een echt beeld, waarbij we de achtergrond (die ook echt zo was) m.b.v. Photoshop’s “AI generative fill” (model: Adobe Firefly) iets hebben doorgetrokken. Ondanks dat er in feite niks verandert aan het beeld, dient het beeld nu voorzien te worden van de “AI Modified” label.
Conclusie
Goed nieuws voor de consument (transparantie, duidelijkheid) en voor ondernemers en werknemers die werken in gebieden waar AI veel impact heeft. Deze wetgeving maakt het inzetten van AI voor bedrijven minder aantrekkelijk. Daarmee worden traditionele alternatieven voor AI, zoals fotografie van- en door mensen, automatisch meer aantrekkelijk. Tegelijkertijd zijn er nog best een hoop zaken nog onduidelijk en hoe dit in de praktijk zal uitpakken is nog een raadsel.
